AI-bedrijven trainen hun taalmodellen op boeken, zonder toestemming, transparantie of vergoeding. Van de 5,3 miljoen euro die Librius in 2025 voor Vlaamse uitgevers ontving, kwam geen euro van AI-bedrijven. Daarom lanceren de Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU), de Groep Algemene Uitgevers (GAU) en Librius, de beheersvennootschap van de Vlaamse boekuitgevers, vandaag de campagne ‘Iedereen Auteur?’, met een interactieve campagnekiosk op Boektopia en het campagneboek ‘Namaak’ in 200 boekhandels. Hun boodschap: wat AI maakt, is geen creativiteit, maar namaak.
AI-bedrijven bouwen miljardenproducten op het werk van schrijvers, vertalers, illustratoren en uitgevers. Wie die boeken maakte, ziet er niets van terug. Meer nog: dezelfde tools worden ingezet om hen te vervangen. Volgens De Groene Amsterdammer was in 2024 al 1 op de 25 boeken op bol.com door AI geschreven. In de Verenigde Staten stemde AI-bedrijf Anthropic in 2025 in met een schikking van 1,5 miljard dollar voor boeken die het zonder toestemming had gebruikt.
"Als Librius keerden we vorig jaar 5,3 miljoen euro uit aan Vlaamse uitgevers. Van AI-bedrijven kwam daar geen cent van, terwijl zij wel op het werk van onze uitgevers en auteurs draaien. Dat is een belangrijke blinde vlek in het auteursrecht van vandaag: de huidige regels beschermen makers amper. Door de wettelijke opt-out mogen AI-bedrijven boeken gebruiken om hun modellen te trainen, tenzij de rechthebbende zich daar zelf uitdrukkelijk tegen verzet. Maar hoe verzet je je tegen iets waarvan je vaak niet eens weet dat het gebeurt? Ook de transparantieplicht in de Europese AI Act schiet tekort: AI-bedrijven moeten wel een samenvatting geven van hun trainingsdata, maar niet welke boeken ze precies gebruikt hebben.”
– Kris Van de Kerckhove, Legal Counsel, Librius
Het campagneboek ‘Namaak’ maakt zichtbaar wat er gebeurt als makers geen bescherming krijgen. Centraal Boekhuis brengt het speciaal voor de campagne uit, en wie het openslaat, vindt enkel lege pagina’s. Volgens de initiatiefnemers droogt de bron op als de keten van vakmensen achter een boek, van auteur en redacteur tot uitgever en vertaler, verdwijnt: minder auteurs, minder nieuwe stemmen en minder boeken die iets zeggen wat nog niet gezegd was. ‘Namaak’ wordt verspreid in de Vlaamse boekhandels om lezers te prikkelen, en op Boektopia krijgen de aanwezige auteurs een exemplaar cadeau
Drie eisen
Met de campagne Iedereen Auteur vragen de initiatiefnemers:
geen scraping van boeken zonder uitdrukkelijke toestemming;
transparantie over welke werken gebruikt zijn om AI te trainen;
een eerlijke vergoeding voor wie zijn werk al in een dataset zag verdwijnen
“Een boek is een waardevol product gemaakt door vakmensen. Dat is waarom we er een prijs voor betalen in de winkel. Wat AI-bedrijven doen, namelijk zonder toestemming miljoenen boeken kopiëren om er een commercieel product op te bouwen, is simpelweg diefstal. Met Iedereen Auteur pleiten we voor iets heel eenvoudigs: vraag toestemming, zeg wat je gebruikt en betaal ervoor.”
– Maarten Vanhoof, directeur, Groep Algemene Uitgevers (GAU)
"Wetenschappelijke en educatieve publicaties zijn fundamenteel voor onze Vlaamse kenniseconomie. Los van het debat over hallucinaties, moet de kennis en ervaring die onze auteurs steken in hun boeken, gevrijwaard blijven van Artificiële Imitatie.”
– Kristof Thijssens, directeur, Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU)
Auteurs tekenen mee
De campagne krijgt de steun van alle Vlaamse uitgevers van de GAU en GEWU en tal van auteurs, onder wie Aline Sax, Tijl Nuyts, Esohe Weyden en Tom De Cock. Alle auteurs die de campagne onderschrijven, staan op iedereenauteur.be. Ook andere auteurs, vertalers en illustratoren kunnen daar hun steun betuigen. De campagne roept het grote publiek op om verantwoord met AI-tools om te gaan, auteurs te beschermen en de campagne te delen
Een boek in een paar klikken
Op Boektopia staat een interactieve kiosk waar bezoekers zelf een boek kunnen samenstellen: in Kortrijk van 30 oktober tot 4 november en in Antwerpen van 10 tot 15 november. Ze kiezen schrijvers, thema’s en de lengte, en meteen volgt de confrontatie: ze krijgen ‘Namaak’. Hierin staat de boodschap dat zo’n boek op maat alleen kan bestaan omdat het werk van echte auteurs werd overgenomen, zonder dat iemand toestemming gaf of er iets voor kreeg. Zo maakt de installatie zichtbaar wat AI-bedrijven vandaag op grote schaal doen.
Vandaag gaat ook de campagnewebsite online. Daarnaast verschijnt er het campagneboek ‘Namaak’. Meer info over de campagne op iedereenauteur.be.
Gedragen door de hele boekensector
Iedereen Auteur wordt gefinancierd door GEWU, GAU en Librius, en mee mogelijk gemaakt door Centraal Boekhuis, Boektopia en Kwin agency. De campagne wordt gedragen door Reprobel, Auvibel en het Boekenoverleg Vlaanderen: de Vlaamse Auteursvereniging (VAV), VVBAD, Cultuurconnect, het Letterenhuis, Iedereen Leest, Literatuur Vlaanderen, het Overleg Literaire Organisatoren (OLO) en Boekhandels Vlaanderen.