Bij de start van het schooljaar geven de Vlaamse educatieve uitgevers een stand van zaken over hun bijdrage aan de hervorming van het basis- en kleuteronderwijs. De omschakeling naar een kennisrijk curriculum en een effectieve didactiek vergde in korte tijd aanzienlijke inhoudelijke, didactische en digitale inspanningen.
Grote inspanning in een uitzonderlijk korte termijn
· Bestaande methodes werden inhoudelijk herwerkt en nieuwe leerlijnen ontwikkeld.
· Leermiddelen werden afgestemd op de nieuwe minimumdoelen en leerplannen.
· Wetenschappelijk onderbouwde didactische inzichten kregen een centrale plaats.
· Uitgevers investeerden in aangepaste digitale en hybride leeromgevingen.
· Duizenden leerkrachten kregen informatie en ondersteuning bij de implementatie.
· Met Leerpunt wordt intensief samengewerkt aan een kwaliteitslabel voor leermiddelen.
Gerichte vernieuwing met respect voor schoolautonomie
Door de uitzonderlijk korte ontwikkeltermijn van één jaar — waar twee tot drie jaar gebruikelijk is — lag de prioriteit op nieuwe leermiddelen voor Nederlands en wiskunde in de eerste graad. Niet alle scholen stappen tegelijk over: zij behouden hun pedagogische autonomie en bepalen zelf wanneer vernieuwde leermiddelen het best in hun onderwijspraktijk passen.
Tijdige beschikbaarheid en gelijke toegang
De uitgevers stellen alles in het werk om leermiddelen tijdig te produceren en beschikbaar te maken. In het basisonderwijs koopt de school de materialen aan met haar werkingsmiddelen. Voor het secundair onderwijs tonen eerdere boekenchecks dat de grote meerderheid van de leerlingen tijdig over de nodige leermiddelen beschikt. Problemen hangen doorgaans samen met laattijdige bestellingen of financiële drempels, niet met de productie door uitgevers. GEWU pleit daarom voor een debat over gelijke toegang tot leerinhoud en mogelijke overheidsfinanciering.
Kwaliteit vraagt duurzame investeringen
De ontwikkeling van een leermethode brengt de inzet samen van auteurs, leerkrachten, pedagogische experts, redacteurs, illustratoren, digitale ontwikkelaars en ICT-specialisten. Ook de kwaliteitscontrole door Leerpunt brengt kosten mee. Het is nog te vroeg om de precieze impact op de prijzen te bepalen. Volgens een PWC-studie over de Nederlandse markt wordt een leermiddel doorgaans pas vijf jaar na de eerste publicatie rendabel en bedraagt de gemiddelde productmarge ongeveer 5%. In Vlaanderen ligt die marge mogelijk lager door de kleinere markt en de afstemming op drie onderwijskoepels.
Leerwerkboeken blijven deel van de leermiddelenmix
Leerwerkboeken blijven beschikbaar, maar worden aangepast aan de uitgangspunten van een kennisrijk curriculum en effectieve didactiek. Twaalf kwaliteitsprincipes beperken invuldidactiek en leggen de nadruk op kennisverwerving, denken, verwerken en actief leren. Een bevraging van Teacher Tapp toont dat 80% van de leerkrachten in het basisonderwijs leerwerkboeken nuttig tot zeer nuttig vindt. De leerkracht beslist uiteindelijk hoe leerwerkboeken worden ingezet binnen een evenwichtige combinatie van handboeken, werkboeken en digitale leermiddelen.
Samen werken aan succesvolle hervorming
De Vlaamse educatieve uitgevers blijven zich samen met de overheid, onderwijskoepels en scholen inzetten om de onderwijshervorming te doen slagen. Hun engagement is helder: leerkrachten ondersteunen met kwaliteitsvolle, wetenschappelijk onderbouwde en praktisch inzetbare leermiddelen, zodat elke leerling maximale kansen krijgt om kennis op te bouwen.