• AI
  • Auteursrecht
  • Beleid & regelgeving

Verantwoord AI-gebruik is niet alleen een zaak van AI-bedrijven: boekensector betrekt scholen, werkgevers en Vlaamse regering

Antwerpen, vrijdag 13 november 2026 – De campagne Iedereen Auteur van de Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU), de Groep Algemene Uitgevers (GAU) en Librius kreeg de voorbije weken veel reacties. Zo'n 900 Vlaamse auteurs ondertekenden de campagne. Ook de politiek pikte het signaal op: binnenkort volgt een gesprek met het kabinet van Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez. De initiatiefnemers zetten de campagne nu verder met een nieuwe boodschap: de verantwoordelijkheid voor eerlijk AI-gebruik ligt niet alleen bij AI-bedrijven, maar ook bij wie AI gebruikt. Daarom brengen ze tien tips en vier posters uit voor scholen, kantoren en thuis.

Overleg met de Vlaamse regering

Bij de lancering eind oktober stelde de campagne drie eisen aan AI-bedrijven:

  1. Geen scraping van boeken zonder uitdrukkelijke toestemming.

  2. Transparantie over welke werken gebruikt worden om AI-modellen te trainen.

  3. Eerlijke vergoeding voor makers.

Op twee weken tijd ondertekenden 897 Vlaamse auteurs deze oproep. Naar aanleiding daarvan nam het kabinet van minister Gennez contact op met de initiatiefnemers. Op 24 november zitten het kabinet, Literatuur Vlaanderen, GAU, GEWU, Librius en de Vlaamse Auteursvereniging samen. De initiatiefnemers lichten er hun drie eisen toe.

De belangrijkste regels rond AI en auteursrecht worden op Europees niveau gemaakt, via de AI Act en de herziening van het auteursrecht die voor 2027 gepland is. In afwachting daarvan vraagt de boekensector aan Vlaams minister van Cultuur Gennez en aan Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir om samen met de sector een kader uit te werken voor AI-gebruik in het onderwijs en de culturele sector.

“Vandaag mogen AI-bedrijven boeken gebruiken om hun modellen te trainen, tenzij de maker daar zelf uitdrukkelijk bezwaar tegen maakt, tenminste als je die training als text and data mining (TDM) beschouwt, wat niet alle specialisten of rechtbanken zomaar aanvaarden. Maar dan nog: ​ makers weten vaak niet eens dat hun werk gebruikt wordt of hoe zo'n opt out in de praktijk zou moeten werken. Een Vlaams kader kan scholen, universiteiten en werkgevers houvast geven zolang de Europese regels nog geen duidelijkheid bieden.” – Kris Van de Kerckhove, Legal Counsel, Librius

Verantwoordelijkheid van gebruikers

Een student die een cursus in een AI-tool laadt om er een samenvatting van te laten maken. Een leerkracht die een handboek oplaadt om een lesvoorbereiding te maken. Of een ouder die met AI proefexamens maakt en daarvoor het lesmateriaal aan in AI oplaadt. In al deze gevallen deelt de gebruiker auteursrechtelijk beschermd werk van een auteur met een extern bedrijf.

Afhankelijk van de voorwaarden van de tool kan die tekst bewaard of gebruikt worden om het model verder te trainen. Ook in scholen en op kantoren wordt beschermd werk op die manier in AI-tools geladen, vaak zonder dat gebruikers zich daarvan bewust zijn. Om gebruikers te helpen, ontwikkelde de boekensector tien tips voor verantwoord AI-gebruik en vier posters met QR-code voor de klas, de aula, het kantoor en thuis.

“Een boek of cursus kopen betekent niet dat je het zomaar in een AI-tool mag laden. Dat weten veel leerlingen, studenten en leerkrachten niet. Scholen en universiteiten zijn de plek waar jongeren leren hoe ze met kennis omgaan. Daar hoort vandaag ook bij dat je weet waar een tekst vandaan komt en wie hem geschreven heeft. We willen AI niet verbieden, maar leerkrachten en docenten een concreet hulpmiddel geven.” – Kristof Thijssens, directeur, Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU)

De campagne gaat verder

Vanaf 16 november kunnen scholen, universiteiten, hogescholen en professionele gebruikers, zoals advocatenbureaus, de posters ophangen in klaslokalen, aula’s, leraarskamers en op kantoor. Zo krijgen leerlingen, studenten en medewerkers de boodschap te zien op de plek waar ze met AI werken. De uitgevers worden ook gevraagd om de campagne te delen via hun nieuwsbrieven, websites en sociale media.

Ook de Vlaamse boekhandels worden uitgenodigd om de campagne in hun winkel op te nemen, met displays, posters en het campagneboek Namaak. Dat boek werd speciaal voor de campagne uitgebracht. Wie het openslaat, vindt enkel lege pagina’s: het toont wat er overblijft als de makers achter een boek verdwijnen. Van Namaak werden 2.000 exemplaren gedrukt, die ook via de deelnemende uitgevers en een B2B-congres van de Stad Antwerpen verspreid worden.

“We zijn de 897 auteurs bijzonder dankbaar dat ze hun naam onder deze campagne hebben gezet. Nu is het aan ons, uitgevers, om die boodschap verder te dragen: naar scholen, kantoren, boekhandels en lezers. Elke uitgeverij die haar kanalen inzet, maakt de campagne sterker.” – Maarten Vanhoof, directeur, Groep Algemene Uitgevers (GAU)

Bewustwording op Boektopia

Op Boektopia staat momenteel een interactieve kiosk van de campagne. Bezoekers kiezen er schrijvers, thema’s en de lengte, en binnen enkele seconden ligt er “hun” boek. Daarna volgt de confrontatie: dat boek bestaat alleen omdat het werk van echte auteurs werd overgenomen, zonder dat iemand toestemming gaf of er iets voor kreeg. Zo maakt de installatie zichtbaar wat AI-bedrijven vandaag op grote schaal doen.

In Kortrijk gingen net geen 5.000 bezoekers aan de slag met de kiosk, goed voor zo’n 8% van alle Boektopia-bezoekers daar. Pieter Aspe, Lize Spit en Ish Ait Hamou werden het vaakst gekozen. Boektopia loopt nog tot en met zondag 15 november in Antwerpen.

Gedragen door de hele boekensector

Iedereen Auteur wordt gefinancierd door GEWU, GAU en Librius, en mee mogelijk gemaakt door Boektopia en Kwin agency, met de steun van Reprobel en Auvibel. De campagne wordt gedragen door het Boekenoverleg Vlaanderen: de Vlaamse Auteursvereniging (VAV), VVBAD, Cultuurconnect, het Letterenhuis, Iedereen Leest, Literatuur Vlaanderen, het Overleg Literaire Organisatoren (OLO), Boekhandels Vlaanderen en GAU.

Meer info, de tien tips en de posters: iedereenauteur.be