Actueel

Nieuws & blog

Al het nieuws en alle standpunten van GEWU — te filteren op thema, doorzoekbaar in het volledige archief.

  • AI
  • Auteursrecht
  • Beleid & regelgeving

Verantwoord AI-gebruik is niet alleen een zaak van AI-bedrijven: boekensector betrekt scholen, werkgevers en Vlaamse regering

Antwerpen, vrijdag 13 november 2026 – De campagne Iedereen Auteur van de Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU), de Groep Algemene Uitgevers (GAU) en Librius kreeg de voorbije weken veel reacties. Zo'n 900 Vlaamse auteurs ondertekenden de campagne. Ook de politiek pikte het signaal op: binnenkort volgt een gesprek met het kabinet van Vlaams minister van Cultuur Caroline Gennez. De initiatiefnemers zetten de campagne nu verder met een nieuwe boodschap: de verantwoordelijkheid voor eerlijk AI-gebruik ligt niet alleen bij AI-bedrijven, maar ook bij wie AI gebruikt. Daarom brengen ze tien tips en vier posters uit voor scholen, kantoren en thuis. Overleg met de Vlaamse regering Bij de lancering eind oktober stelde de campagne drie eisen aan AI-bedrijven: Geen scraping van boeken zonder uitdrukkelijke toestemming. Transparantie over welke werken gebruikt worden om AI-modellen te trainen. Eerlijke vergoeding voor makers. Op twee weken tijd ondertekenden 897 Vlaamse auteurs deze oproep. Naar aanleiding daarvan nam het kabinet van minister Gennez contact op met de initiatiefnemers. Op 24 november zitten het kabinet, Literatuur Vlaanderen, GAU, GEWU, Librius en de Vlaamse Auteursvereniging samen. De initiatiefnemers lichten er hun drie eisen toe. De belangrijkste regels rond AI en auteursrecht worden op Europees niveau gemaakt, via de AI Act en de herziening van het auteursrecht die voor 2027 gepland is. In afwachting daarvan vraagt de boekensector aan Vlaams minister van Cultuur Gennez en aan Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir om samen met de sector een kader uit te werken voor AI-gebruik in het onderwijs en de culturele sector. “Vandaag mogen AI-bedrijven boeken gebruiken om hun modellen te trainen, tenzij de maker daar zelf uitdrukkelijk bezwaar tegen maakt, tenminste als je die training als text and data mining (TDM) beschouwt, wat niet alle specialisten of rechtbanken zomaar aanvaarden. Maar dan nog: ​ makers weten vaak niet eens dat hun werk gebruikt wordt of hoe zo'n opt out in de praktijk zou moeten werken. Een Vlaams kader kan scholen, universiteiten en werkgevers houvast geven zolang de Europese regels nog geen duidelijkheid bieden.” – Kris Van de Kerckhove, Legal Counsel, Librius Verantwoordelijkheid van gebruikers Een student die een cursus in een AI-tool laadt om er een samenvatting van te laten maken. Een leerkracht die een handboek oplaadt om een lesvoorbereiding te maken. Of een ouder die met AI proefexamens maakt en daarvoor het lesmateriaal aan in AI oplaadt. In al deze gevallen deelt de gebruiker auteursrechtelijk beschermd werk van een auteur met een extern bedrijf. Afhankelijk van de voorwaarden van de tool kan die tekst bewaard of gebruikt worden om het model verder te trainen. Ook in scholen en op kantoren wordt beschermd werk op die manier in AI-tools geladen, vaak zonder dat gebruikers zich daarvan bewust zijn. Om gebruikers te helpen, ontwikkelde de boekensector tien tips voor verantwoord AI-gebruik en vier posters met QR-code voor de klas, de aula, het kantoor en thuis. “Een boek of cursus kopen betekent niet dat je het zomaar in een AI-tool mag laden. Dat weten veel leerlingen, studenten en leerkrachten niet. Scholen en universiteiten zijn de plek waar jongeren leren hoe ze met kennis omgaan. Daar hoort vandaag ook bij dat je weet waar een tekst vandaan komt en wie hem geschreven heeft. We willen AI niet verbieden, maar leerkrachten en docenten een concreet hulpmiddel geven.” – Kristof Thijssens, directeur, Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU) De campagne gaat verder Vanaf 16 november kunnen scholen, universiteiten, hogescholen en professionele gebruikers, zoals advocatenbureaus, de posters ophangen in klaslokalen, aula’s, leraarskamers en op kantoor. Zo krijgen leerlingen, studenten en medewerkers de boodschap te zien op de plek waar ze met AI werken. De uitgevers worden ook gevraagd om de campagne te delen via hun nieuwsbrieven, websites en sociale media. Ook de Vlaamse boekhandels worden uitgenodigd om de campagne in hun winkel op te nemen, met displays, posters en het campagneboek Namaak. Dat boek werd speciaal voor de campagne uitgebracht. Wie het openslaat, vindt enkel lege pagina’s: het toont wat er overblijft als de makers achter een boek verdwijnen. Van Namaak werden 2.000 exemplaren gedrukt, die ook via de deelnemende uitgevers en een B2B-congres van de Stad Antwerpen verspreid worden. “We zijn de 897 auteurs bijzonder dankbaar dat ze hun naam onder deze campagne hebben gezet. Nu is het aan ons, uitgevers, om die boodschap verder te dragen: naar scholen, kantoren, boekhandels en lezers. Elke uitgeverij die haar kanalen inzet, maakt de campagne sterker.” – Maarten Vanhoof, directeur, Groep Algemene Uitgevers (GAU) Bewustwording op Boektopia Op Boektopia staat momenteel een interactieve kiosk van de campagne. Bezoekers kiezen er schrijvers, thema’s en de lengte, en binnen enkele seconden ligt er “hun” boek. Daarna volgt de confrontatie: dat boek bestaat alleen omdat het werk van echte auteurs werd overgenomen, zonder dat iemand toestemming gaf of er iets voor kreeg. Zo maakt de installatie zichtbaar wat AI-bedrijven vandaag op grote schaal doen. In Kortrijk gingen net geen 5.000 bezoekers aan de slag met de kiosk, goed voor zo’n 8% van alle Boektopia-bezoekers daar. Pieter Aspe, Lize Spit en Ish Ait Hamou werden het vaakst gekozen. Boektopia loopt nog tot en met zondag 15 november in Antwerpen. Gedragen door de hele boekensector Iedereen Auteur wordt gefinancierd door GEWU, GAU en Librius, en mee mogelijk gemaakt door Boektopia en Kwin agency, met de steun van Reprobel en Auvibel. De campagne wordt gedragen door het Boekenoverleg Vlaanderen: de Vlaamse Auteursvereniging (VAV), VVBAD, Cultuurconnect, het Letterenhuis, Iedereen Leest, Literatuur Vlaanderen, het Overleg Literaire Organisatoren (OLO), Boekhandels Vlaanderen en GAU. Meer info, de tien tips en de posters: iedereenauteur.be

  • Auteursrecht
  • Beleid & regelgeving

“AI schrijft geen boeken. AI imiteert.” Vlaamse boekensector trekt aan de alarmbel met campagne ‘Iedereen Auteur?

AI-bedrijven trainen hun taalmodellen op boeken, zonder toestemming, transparantie of vergoeding. Van de 5,3 miljoen euro die Librius in 2025 voor Vlaamse uitgevers ontving, kwam geen euro van AI-bedrijven. Daarom lanceren de Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU), de Groep Algemene Uitgevers (GAU) en Librius, de beheersvennootschap van de Vlaamse boekuitgevers, vandaag de campagne ‘Iedereen Auteur?’, met een interactieve campagnekiosk op Boektopia en het campagneboek ‘Namaak’ in 200 boekhandels. Hun boodschap: wat AI maakt, is geen creativiteit, maar namaak. AI-bedrijven bouwen miljardenproducten op het werk van schrijvers, vertalers, illustratoren en uitgevers. Wie die boeken maakte, ziet er niets van terug. Meer nog: dezelfde tools worden ingezet om hen te vervangen. Volgens De Groene Amsterdammer was in 2024 al 1 op de 25 boeken op bol.com door AI geschreven. In de Verenigde Staten stemde AI-bedrijf Anthropic in 2025 in met een schikking van 1,5 miljard dollar voor boeken die het zonder toestemming had gebruikt. "Als Librius keerden we vorig jaar 5,3 miljoen euro uit aan Vlaamse uitgevers. Van AI-bedrijven kwam daar geen cent van, terwijl zij wel op het werk van onze uitgevers en auteurs draaien. Dat is een belangrijke blinde vlek in het auteursrecht van vandaag: de huidige regels beschermen makers amper. Door de wettelijke opt-out mogen AI-bedrijven boeken gebruiken om hun modellen te trainen, tenzij de rechthebbende zich daar zelf uitdrukkelijk tegen verzet. Maar hoe verzet je je tegen iets waarvan je vaak niet eens weet dat het gebeurt? Ook de transparantieplicht in de Europese AI Act schiet tekort: AI-bedrijven moeten wel een samenvatting geven van hun trainingsdata, maar niet welke boeken ze precies gebruikt hebben.” – Kris Van de Kerckhove, Legal Counsel, Librius Het campagneboek ‘Namaak’ maakt zichtbaar wat er gebeurt als makers geen bescherming krijgen. Centraal Boekhuis brengt het speciaal voor de campagne uit, en wie het openslaat, vindt enkel lege pagina’s. Volgens de initiatiefnemers droogt de bron op als de keten van vakmensen achter een boek, van auteur en redacteur tot uitgever en vertaler, verdwijnt: minder auteurs, minder nieuwe stemmen en minder boeken die iets zeggen wat nog niet gezegd was. ‘Namaak’ wordt verspreid in de Vlaamse boekhandels om lezers te prikkelen, en op Boektopia krijgen de aanwezige auteurs een exemplaar cadeau Drie eisen Met de campagne Iedereen Auteur vragen de initiatiefnemers: • geen scraping van boeken zonder uitdrukkelijke toestemming; • transparantie over welke werken gebruikt zijn om AI te trainen; • een eerlijke vergoeding voor wie zijn werk al in een dataset zag verdwijnen “Een boek is een waardevol product gemaakt door vakmensen. Dat is waarom we er een prijs voor betalen in de winkel. Wat AI-bedrijven doen, namelijk zonder toestemming miljoenen boeken kopiëren om er een commercieel product op te bouwen, is simpelweg diefstal. Met Iedereen Auteur pleiten we voor iets heel eenvoudigs: vraag toestemming, zeg wat je gebruikt en betaal ervoor.” – Maarten Vanhoof, directeur, Groep Algemene Uitgevers (GAU) "Wetenschappelijke en educatieve publicaties zijn fundamenteel voor onze Vlaamse kenniseconomie. Los van het debat over hallucinaties, moet de kennis en ervaring die onze auteurs steken in hun boeken, gevrijwaard blijven van Artificiële Imitatie.” – Kristof Thijssens, directeur, Groep Educatieve en Wetenschappelijke Uitgevers (GEWU) Auteurs tekenen mee De campagne krijgt de steun van alle Vlaamse uitgevers van de GAU en GEWU en tal van auteurs, onder wie Aline Sax, Tijl Nuyts, Esohe Weyden en Tom De Cock. Alle auteurs die de campagne onderschrijven, staan op iedereenauteur.be. Ook andere auteurs, vertalers en illustratoren kunnen daar hun steun betuigen. De campagne roept het grote publiek op om verantwoord met AI-tools om te gaan, auteurs te beschermen en de campagne te delen Een boek in een paar klikken Op Boektopia staat een interactieve kiosk waar bezoekers zelf een boek kunnen samenstellen: in Kortrijk van 30 oktober tot 4 november en in Antwerpen van 10 tot 15 november. Ze kiezen schrijvers, thema’s en de lengte, en meteen volgt de confrontatie: ze krijgen ‘Namaak’. Hierin staat de boodschap dat zo’n boek op maat alleen kan bestaan omdat het werk van echte auteurs werd overgenomen, zonder dat iemand toestemming gaf of er iets voor kreeg. Zo maakt de installatie zichtbaar wat AI-bedrijven vandaag op grote schaal doen. Vandaag gaat ook de campagnewebsite online. Daarnaast verschijnt er het campagneboek ‘Namaak’. Meer info over de campagne op iedereenauteur.be. Gedragen door de hele boekensector Iedereen Auteur wordt gefinancierd door GEWU, GAU en Librius, en mee mogelijk gemaakt door Centraal Boekhuis, Boektopia en Kwin agency. De campagne wordt gedragen door Reprobel, Auvibel en het Boekenoverleg Vlaanderen: de Vlaamse Auteursvereniging (VAV), VVBAD, Cultuurconnect, het Letterenhuis, Iedereen Leest, Literatuur Vlaanderen, het Overleg Literaire Organisatoren (OLO) en Boekhandels Vlaanderen.

Vlaamse Regering stemt onderwijsdoelen secundair af op vernieuwde minimumdoelen basisonderwijs

Een doorlopende leerlijn De nieuwe minimumdoelen voor het basisonderwijs worden stapsgewijs ingevoerd. Door de doelen voor de eerste graad van het secundair onderwijs tijdig te actualiseren, wil de Vlaamse Regering hiaten en overlappingen tussen beide onderwijsniveaus vermijden. Herziening van de ontwikkelingsprocedure Het voorontwerp wijzigt de Codex Secundair Onderwijs en actualiseert de ontwikkelingsprocedure. Wetenschappelijke onderbouwing, onderwijsexpertise en een duidelijke aansluiting staan centraal. De eerste graad krijgt prioriteit, met bijzondere aandacht voor de B-stroom en OKAN. Belang voor educatieve uitgevers Heldere en tijdig vastgelegde doelen zijn essentieel voor educatieve uitgevers. Ze bieden het kader om leermiddelen te actualiseren en scholen goed te ondersteunen. Voldoende voorbereidingstijd blijft nodig om nieuw lesmateriaal zorgvuldig te ontwikkelen en te verspreiden. Adviesronde als volgende stap Na de principiële goedkeuring vraagt de Vlaamse Regering advies aan de Vlaamse Onderwijsraad (VLOR) en de Sociaal-Economische Raad van Vlaanderen (SERV). Daarna kan het voorontwerp verder worden aangepast en het regelgevende traject worden voortgezet.

Frankfurt Appeal: uitgevers vragen transparantie en afdwingbare regels voor generatieve AI

Naar aanleiding van de Frankfurter Buchmesse roept de Duitse Börsenverein Europese en Duitse beleidsmakers op om de regels voor generatieve artificiële intelligentie te versterken. De Frankfurt Appeal vraagt transparantie over gebruikte trainingsdata, eerlijke licentiemodellen en doeltreffende mogelijkheden om rechten af te dwingen. Een structureel probleem voor de uitgeefsector Generatieve AI-modellen worden op grote schaal getraind met auteursrechtelijk beschermde werken. Volgens de initiatiefnemers gebeurt dat vaak zonder toestemming van uitgevers en auteurs en zonder vergoeding. Tegelijk blijft doorgaans onduidelijk welke concrete boeken, artikels, illustraties of vertalingen in trainingsdatasets zijn opgenomen. Dat gebrek aan transparantie maakt het voor rechthebbenden bijzonder moeilijk om vast te stellen of hun werk is gebruikt en om mogelijke inbreuken juridisch aan te tonen. Procedures tegen internationale technologiebedrijven zijn bovendien complex, langdurig en duur. Voor veel Europese uitgeverijen is dat in de praktijk geen haalbare weg. Drie duidelijke eisen • Transparantie op het niveau van individuele werken. AI-bedrijven moeten bekendmaken welke specifieke werken zij voor de training van hun modellen gebruiken. Alleen zo kunnen rechthebbenden hun rechten daadwerkelijk uitoefenen. • Een eerlijke licentiemarkt. Er zijn werkbare modellen nodig waarin auteurs, illustratoren, vertalers en uitgevers correct worden vergoed wanneer hun content voor AI-toepassingen wordt gebruikt. • Duidelijke aansprakelijkheid en effectieve handhaving. De wetgever moet zorgen voor heldere verplichtingen en rechtsmiddelen die ook voor kleinere en middelgrote uitgeverijen toegankelijk zijn. Oproep aan Europa De Frankfurt Appeal benadrukt dat innovatie en auteursrechtelijke bescherming hand in hand moeten gaan. Een duurzame Europese AI-economie vergt rechtszekerheid, transparantie en een billijke vergoeding voor de makers en organisaties die de kwalitatieve content leveren waarop AI-systemen steunen. GEWU onderschrijft het belang van een evenwichtig regelgevend kader dat technologische ontwikkeling mogelijk maakt én de positie van auteurs, uitgevers en andere rechthebbenden effectief beschermt. Lees de volledige Frankfurt Appeal op de website van de Börsenverein.

  • AI
  • Onze leden

AI en auteursrecht: meer debat dan duidelijkheid

Generatieve AI zet het auteursrecht verder onder druk. Professor Simon Geiregat ziet het debat verschuiven van AI-output naar de beschermde boeken, artikels en beelden waarmee modellen worden getraind. De AI Act verhoogt de transparantie, maar biedt nog geen juridisch uitsluitsel. De menselijke auteur blijft daarom voorlopig centraal staan in Europa. Lees het volledige interview bij Wolters Kluwer

  • fiscaliteit-btw

Boekensector roept federale regering op: maak boeken btw-vrij

De verenigde Belgische boekensector vraagt de federale regering om de btw op boeken, e-boeken en educatief materiaal te verlagen van 6% naar 0%. Zo wil de sector de toegang tot lezen versterken en de maatschappelijke en economische gevolgen van ontlezing aanpakken. Lezen is een basisvoorwaarde voor deelname aan de samenleving De verschillende regeringen van ons land staan voor de moeilijke opdracht om het begrotingstekort terug te dringen. Tegelijk groeit een andere maatschappelijke uitdaging: ontlezing en afnemende geletterdheid zetten kennisontwikkeling, kritisch denken, participatie en innovatie onder druk. Daarom bezorgde de verenigde Belgische boekensector op vrijdag 9 oktober een open brief aan de betrokken ministers, regeringsleiders en partijvoorzitters. De centrale vraag is helder: behandel boeken als een levensnoodzakelijk en voor iedereen bereikbaar product. De sector pleit daarom voor 0% btw op gedrukte boeken, e-boeken en educatief materiaal. Kranten en informatieve tijdschriften vallen vandaag al onder dat nultarief. Ook verschillende Europese landen hanteren een lager tarief voor boeken. De kost van laaggeletterdheid loopt op De recente PISA-resultaten tonen dat de leesvaardigheid van schoolgaande jongeren verder en steeds sneller achteruitgaat. De gevolgen reiken verder dan het onderwijs. Laaggeletterdheid beïnvloedt kansen op de arbeidsmarkt, zorgnoden en sociale ongelijkheid. In 2018 werd de directe economische kost voor Vlaanderen al op ruim 425 miljoen euro geraamd. Omgerekend naar heel België kwam dat toen neer op ongeveer 737 miljoen euro. Een hogere boekenprijs remt de verkoop Een btw-verhoging van 6% naar 9% op algemene en educatieve boeken zou op basis van de huidige verkoopcijfers maximaal 19 miljoen euro per jaar opleveren. Daar staat een aanzienlijke terugval tegenover. Volgens een berekening op basis van een Nederlandse methodologie uit 2024 kan een stijging met 3 procentpunten leiden tot 893.000 minder verkochte boeken en 15,69 miljoen euro omzetverlies. Vooral gezinnen met een lager of middeninkomen dreigen daarvan de gevolgen te dragen. Nederlands onderzoek uit 2023 toont dat 57% van de boekkopers laag- tot middenopgeleid is en 25% tot een lagere sociale klasse behoort. Een btw-verlaging maakt boeken net voor deze groepen toegankelijker. Kinderen, studenten, scholen en bibliotheken eerst Meer dan de helft van alle verkochte boeken in België bestaat uit kinderboeken, educatieve uitgaven en leermateriaal voor hoger onderwijs of permanente vorming. Een hoger btw-tarief bemoeilijkt dus rechtstreeks de toegang tot lezen en leren. Scholen en bibliotheken worden bovendien extra geraakt, omdat zij de btw niet kunnen recupereren. Oproep aan de federale regering De boekensector vraagt de federale regering om niet te kiezen voor een maatregel die lezen duurder maakt, maar voor een investering in leeskracht: verlaag de btw op boeken, e-boeken en educatief materiaal naar 0%. Dat versterkt de toegang tot kennis, ondersteunt onderwijs en cultuur en helpt de maatschappelijke kost van laaggeletterdheid terug te dringen.

  • AI
  • Europa

Europese Commissie vraagt input over auteursrecht in het technologietijdperk

De Europese Commissie heeft een gerichte raadpleging geopend over de impact van technologie, waaronder generatieve artificiële intelligentie, op de bescherming en het gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken. Stakeholders kunnen reageren tot en met 3 november 2026. Hoewel de Europese Unie al over een uitgebreid auteursrechtelijk kader beschikt, zetten snelle markt- en technologische ontwikkelingen dat kader onder druk. De Commissie onderzoekt daarom of bijkomende, gerichte maatregelen nodig zijn om de Europese culturele en creatieve sectoren weerbaarder en competitiever te maken en tegelijk onderzoek en innovatie te faciliteren. De nieuwe consultatie bouwt voort op een eerder verzoek om input en op relevante studies en evaluaties. Vier centrale thema’s • Auteursrecht en generatieve AI: het gebruik van beschermde content, licenties en handhaving in de AI-waardeketen. • Onlinepiraterij: een effectievere aanpak van tijdsgevoelige content, waaronder sport- en andere live-evenementen. • Billijke vergoeding: de toepassing van het recht op een billijke vergoeding voor uitvoerende kunstenaars en muziekproducenten. • Wetenschappelijk onderzoek: toegang tot en hergebruik van auteursrechtelijk beschermde werken voor onderzoeksdoeleinden. Waarom dit relevant is voor uitgevers Voor educatieve en wetenschappelijke uitgevers raakt de raadpleging aan twee cruciale dossiers. Enerzijds gaat het om transparante en werkbare voorwaarden voor het gebruik van publicaties bij de ontwikkeling van AI-systemen, met respect voor rechten, licenties en vergoedingen. Anderzijds staat de balans centraal tussen toegang tot kennis voor onderzoek en het duurzame verdienmodel dat kwaliteitsvolle publicaties mogelijk maakt. Een goed onderbouwde sectorbijdrage kan mee richting geven aan toekomstige Europese beleidsopties. Reageren kan tot 3 november 2026 De Commissie nodigt onder meer rechthebbenden, aanbieders van generatieve AI, onderzoeksorganisaties, collectieve beheersorganisaties, tussenpersonen, overheden en consumentenorganisaties uit om hun standpunten en bewijsmateriaal te delen. Lees het bericht van de Europese Commissie en neem deel aan de raadpleging.

  • AI
  • Onderwijs

AI is al aanwezig in Vlaamse scholen, maar structurele verankering blijft beperkt

Het grootschalige MAIVO-onderzoek brengt voor het eerst in kaart hoe schoolleiders, ICT-coördinatoren, leerkrachten en leerlingen artificiële intelligentie gebruiken en ervaren in het Vlaamse basis- en secundair onderwijs. De centrale conclusie: AI heeft zijn intrede in de klas al gemaakt, maar een breed gedragen en structurele aanpak staat in veel scholen nog aan het begin. Breed beeld van de onderwijspraktijk MAIVO staat voor Monitoring AI-integratie en -percepties in het Vlaamse onderwijs. Aan de bevraging namen 403 schoolleiders, 111 ICT-coördinatoren, 586 leerkrachten en 636 leerlingen uit 482 scholen deel. Het onderzoek werd gecoördineerd door Itec, in samenwerking met Universiteit Gent, Universiteit Antwerpen en Profacts. Experimenteren zonder vast kader Leerlingen, vooral in het secundair onderwijs, gebruiken AI onder meer om informatie te zoeken, vragen te stellen en teksten te verbeteren. Dat gebeurt niet altijd binnen een duidelijke onderwijscontext of met toestemming van de school. Ook leerkrachten experimenteren met AI, voornamelijk voor lesvoorbereiding, het selecteren of ontwikkelen van lesmateriaal en het genereren van ideeën. Voor evaluatie, administratie, communicatie en klasmanagement blijft het gebruik beperkter. Op schoolniveau is de aanpak vaak nog versnipperd. Veel scholen beschikken niet over een formeel AI-beleid of gedeelde afspraken. Daardoor groeit de behoefte aan heldere kaders rond pedagogische meerwaarde, privacy, ethiek en verantwoordelijkheid. Tegelijk is blijvende professionalisering noodzakelijk, omdat de mogelijkheden en beperkingen van AI snel evolueren. Kansen voor educatieve uitgevers Voor educatieve uitgevers bevestigt het onderzoek dat scholen nood hebben aan betrouwbare, didactisch onderbouwde leermiddelen en praktische ondersteuning. Uitgevers kunnen bijdragen met transparante AI-toepassingen, duidelijke gebruiksrichtlijnen en materiaal dat de AI-geletterdheid van leerkrachten en leerlingen versterkt. Daarbij blijven kwaliteit, auteursrecht, gegevensbescherming en de professionele autonomie van de leerkracht essentiële uitgangspunten. Van losse experimenten naar een gedeelde visie De verdere integratie van AI in het onderwijs vraagt meer dan toegang tot technologie. Scholen hebben nood aan een gedeelde visie, professionalisering en concrete afspraken. Alleen zo kan AI doelgericht, veilig en met aantoonbare pedagogische meerwaarde worden ingezet. Bron: Itec – AI in het Vlaamse onderwijs (MAIVO): wat weten, doen en denken scholen vandaag? (1 september 2026).

  • Beleid & regelgeving
  • Europa
  • Onderwijs

Educatieve uitgevers vragen centrale rol in Europese onderwijsstrategie 2040

De Federatie van Europese Uitgevers (FEP) vraagt de Europese Commissie om educatieve uitgevers volwaardig te erkennen als strategische partners én aanbieders van onderwijstechnologie. In haar bijdrage aan de Education Package 2040 Roadmap benadrukt de federatie dat kwaliteitsvol, inclusief en toekomstgericht onderwijs niet mogelijk is zonder professionele leermiddelen, een gezonde markt en een evenwichtig auteursrechtelijk kader. Kwaliteitsvolle leermiddelen als fundament Volgens FEP spelen educatieve uitgevers een sleutelrol bij het ontwikkelen van betrouwbare leermiddelen die aansluiten bij nationale curricula en de behoeften van leerlingen en leraren. Dat aanbod omvat gedrukte handboeken, digitale boeken en volledig digitale leeromgevingen met onder meer multimedia, adaptieve opdrachten, voortgangsrapportering en toegankelijkheidsfuncties. Uitgevers investeren daarbij zelf in innovatie, dragen ondernemersrisico en zorgen voor een correcte vergoeding van auteurs en andere makers. Meer ruimte voor leraren om te onderwijzen FEP wijst ook op de concrete meerwaarde voor het lerarenberoep. Goed ontworpen methodes, platformen en hulpmiddelen besparen leraren tijd bij de voorbereiding en opvolging van lessen. Uitgevers leveren actuele, gestructureerde inhoud in verschillende formaten en bieden technische ondersteuning en opleidingen voor het gebruik van digitale leermiddelen. Zo kunnen leraren zich sterker concentreren op hun pedagogische opdracht. Digitale innovatie op basis van vertrouwen Bij de verdere digitalisering van het onderwijs moeten menselijke regie, inclusie, veiligheid en pedagogische kwaliteit centraal blijven staan. Europese educatieve uitgevers werken vanuit Europese waarden en respecteren de pedagogische autonomie. FEP pleit daarom voor transparantie over het verzamelen en gebruiken van gegevens van leerlingen en leraren, en voor een ethische en verantwoorde inzet van artificiële intelligentie. Daarbij is ook respect voor het auteursrecht essentieel. Beschermde materialen mogen niet zonder toestemming in AI-systemen worden ingevoerd, zeker wanneer de gegenereerde output vervolgens concurreert met de oorspronkelijke bronnen. Tegelijk vraagt de snelle opmars van AI om voldoende geletterdheid en opleiding bij leerlingen en leraren, met aandacht voor de kwaliteit en betrouwbaarheid van AI-gegenereerd materiaal. Vijf strategische prioriteiten • Behoud een evenwichtig auteursrechtelijk kader dat investeringen in kwaliteitsvolle inhoud mogelijk maakt. • Ondersteun Europese uitgevers bij de ontwikkeling en toepassing van technologie, waaronder AI, digitale platformen en leerbeheersystemen. • Maak gegevensgebruik transparant en bescherm de gegevens van leerlingen en leraren. • Investeer in onderzoek naar de impact van digitale middelen op leren en cognitieve processen, met pedagogiek als uitgangspunt. • Stimuleer samenwerking met educatieve en wetenschappelijke uitgevers en voorzie voldoende middelen voor de aankoop van leermiddelen. Een toekomstgericht partnerschap De boodschap van FEP is duidelijk: hoogwaardig onderwijs vraagt onafhankelijke uitgevers, vrije en eerlijke concurrentie, academische vrijheid en publieke investeringen in innovatie en leermiddelen. Door educatieve uitgevers structureel bij het Europese onderwijsbeleid te betrekken, kan Europa bouwen aan een divers, betrouwbaar en duurzaam onderwijslandschap.

  • Beleid & regelgeving
  • Leermiddelen
  • Onze leden

Educatieve uitgevers klaar voor de hervorming van het basisonderwijs

Bij de start van het schooljaar geven de Vlaamse educatieve uitgevers een stand van zaken over hun bijdrage aan de hervorming van het basis- en kleuteronderwijs. De omschakeling naar een kennisrijk curriculum en een effectieve didactiek vergde in korte tijd aanzienlijke inhoudelijke, didactische en digitale inspanningen. Grote inspanning in een uitzonderlijk korte termijn • Bestaande methodes werden inhoudelijk herwerkt en nieuwe leerlijnen ontwikkeld. • Leermiddelen werden afgestemd op de nieuwe minimumdoelen en leerplannen. • Wetenschappelijk onderbouwde didactische inzichten kregen een centrale plaats. • Uitgevers investeerden in aangepaste digitale en hybride leeromgevingen. • Duizenden leerkrachten kregen informatie en ondersteuning bij de implementatie. • Met Leerpunt wordt intensief samengewerkt aan een kwaliteitslabel voor leermiddelen. Gerichte vernieuwing met respect voor schoolautonomie Door de uitzonderlijk korte ontwikkeltermijn van één jaar — waar twee tot drie jaar gebruikelijk is — lag de prioriteit op nieuwe leermiddelen voor Nederlands en wiskunde in de eerste graad. Niet alle scholen stappen tegelijk over: zij behouden hun pedagogische autonomie en bepalen zelf wanneer vernieuwde leermiddelen het best in hun onderwijspraktijk passen. Tijdige beschikbaarheid en gelijke toegang De uitgevers stellen alles in het werk om leermiddelen tijdig te produceren en beschikbaar te maken. In het basisonderwijs koopt de school de materialen aan met haar werkingsmiddelen. Voor het secundair onderwijs tonen eerdere boekenchecks dat de grote meerderheid van de leerlingen tijdig over de nodige leermiddelen beschikt. Problemen hangen doorgaans samen met laattijdige bestellingen of financiële drempels, niet met de productie door uitgevers. GEWU pleit daarom voor een debat over gelijke toegang tot leerinhoud en mogelijke overheidsfinanciering. Kwaliteit vraagt duurzame investeringen De ontwikkeling van een leermethode brengt de inzet samen van auteurs, leerkrachten, pedagogische experts, redacteurs, illustratoren, digitale ontwikkelaars en ICT-specialisten. Ook de kwaliteitscontrole door Leerpunt brengt kosten mee. Het is nog te vroeg om de precieze impact op de prijzen te bepalen. Volgens een PWC-studie over de Nederlandse markt wordt een leermiddel doorgaans pas vijf jaar na de eerste publicatie rendabel en bedraagt de gemiddelde productmarge ongeveer 5%. In Vlaanderen ligt die marge mogelijk lager door de kleinere markt en de afstemming op drie onderwijskoepels. Leerwerkboeken blijven deel van de leermiddelenmix Leerwerkboeken blijven beschikbaar, maar worden aangepast aan de uitgangspunten van een kennisrijk curriculum en effectieve didactiek. Twaalf kwaliteitsprincipes beperken invuldidactiek en leggen de nadruk op kennisverwerving, denken, verwerken en actief leren. Een bevraging van Teacher Tapp toont dat 80% van de leerkrachten in het basisonderwijs leerwerkboeken nuttig tot zeer nuttig vindt. De leerkracht beslist uiteindelijk hoe leerwerkboeken worden ingezet binnen een evenwichtige combinatie van handboeken, werkboeken en digitale leermiddelen. Samen werken aan succesvolle hervorming De Vlaamse educatieve uitgevers blijven zich samen met de overheid, onderwijskoepels en scholen inzetten om de onderwijshervorming te doen slagen. Hun engagement is helder: leerkrachten ondersteunen met kwaliteitsvolle, wetenschappelijk onderbouwde en praktisch inzetbare leermiddelen, zodat elke leerling maximale kansen krijgt om kennis op te bouwen.

  • Beleid & regelgeving
  • Wetenschappelijk uitgeven

Aanpassing regelgevend kader Bijzondere Onderzoeksfondsen

De Vlaamse Regering heeft principieel ingestemd met een aanpassing van de regelgeving voor de Bijzondere Onderzoeksfondsen (BOF). De wijzigingen spelen in op de besparingen vanaf 2026 en moeten universiteiten meer flexibiliteit bieden, terwijl de toegang tot financiering door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek – Vlaanderen (FWO) wordt verruimd. Wat verandert er? • Interuniversitaire projecten: de verplichte oproep wordt geschrapt, in uitvoering van de eerder besliste besparingen. • Besteding van BOF-middelen: het maximale aandeel voor werkingsmiddelen wordt voortaan berekend over een voortschrijdende periode van vijf jaar. • Dubbele aanstellingen: de mogelijkheden voor gecombineerde aanstellingen bij universiteiten, wetenschappelijke instellingen en onderzoekscentra worden uitgebreid. Zo kunnen meer excellente onderzoekers toegang krijgen tot FWO-financiering. • Methusalemfinanciering: universiteiten krijgen meer ruimte om financiering voor toponderzoekers geleidelijk op en af te bouwen. Stapt een universiteit uit een samenwerkingsverband, dan kan de financiering voor de overige partners onder bepaalde voorwaarden worden voortgezet. Met deze aanpassingen wil de Vlaamse Regering universiteiten meer beleidsruimte geven en tegelijk de toegang tot onderzoeksfinanciering verbreden. Het ontwerp van wijzigingsbesluit wordt nu voor advies voorgelegd aan de Raad van State.

  • Beleid & regelgeving
  • Leermiddelen
  • Onderwijs
  • +1

Nieuwe verantwoordelijke externe relaties: Kasper Demol

Voortaan heeft GEWU iemand die de standpunten over de educatieve dossiers van onze vereniging zal uitdragen en relaties verder zal uitbouwen en onderhouden bij media en politiek. Kasper Demol is een ervaren communicatieprofessional die freelance ook als copywriter voor een Antwerpse ziekenhuisgroep en als senior consultant voor een Brussels PR-bureau werkt. Hiervoor werkte hij als woordvoerder voor Voka (eerst in Vlaams-Brabant, later nationaal), Lantis en PwC. Vanuit die ervaring met de pers en politieke dossiers zal hij zich voortaan ook inzetten voor onze educatieve uitgeverijen. Kasper woont in Oelegem, heeft twee kinderen waarvan de oudste in het lager onderwijs zit en zet zich na zijn uren ook in voor het Oudercomité van de school van zijn kinderen. In zijn vrije tijd houdt hij van reizen, gastronomie en sporten om die gastronomische avonturen verantwoordelijk te blijven beleven.